Kim są bety i jak je zdobyć?

Ostat­nio na jed­nej z grup FB o pisa­niu spo­tka­łam się z pyta­nia­mi: kim są bety i jak je zdo­być. Posta­no­wi­łam na nie odpo­wie­dzieć. Jesteś cie­ka­wy? Zapra­szam do arty­ku­łu poniżej.

Kim jest BETA?

Otóż BETA (beta reader) ozna­cza oso­bę odpo­wie­dzial­ną za prze­czy­ta­nie two­je­go tek­stu i wska­za­nie tobie błę­dów. Twój tak zwa­ny dru­gi czy­tel­nik. Naj­czę­ściej nie jest nim korek­tor, cho­ciaż bety rów­nież dają cen­ne wska­zów­ki a pro­pos zdań, gra­ma­ty­ki itd. W przy­pad­ku bet naj­waż­niej­sze jest jed­nak zna­le­zie­nie nie­ści­sło­ści logicz­nych, słab­szych scen, dia­lo­gów, momen­tów bez sen­su, posta­ci bez kolo­rów. Krót­ko mówiąc bety jako pierw­sze otwie­ra­ją nam oczy na błę­dy przed pro­fe­sjo­nal­ną korektą.

Nie od dzi­siaj wia­do­mo, że pisarz na swo­je błę­dy jest śle­py. Nie waż­ne ile razy prze­le­ci­my tekst i tak zawsze coś prze­oczy­my. W dużej mie­rze dzie­je się to, z powo­du przy­zwy­cza­je­nia się do napi­sa­nych przez nas lini­jek tek­stu. Prze­cież nie od dzi­siaj wie­my, że pisarz swój tekst czy­ta kil­ka­na­ście razy zanim kto­kol­wiek go dosta­nie. A błę­dy i tak się znajdują.

Czy każ­dy może być betą?

Nie, nie każ­da oso­ba nada­je się na betę. Beta musi znać kon­struk­tyw­ną kry­ty­kę. Nie może cie­bie gła­skać i chwa­lić. Oczy­wi­ście wska­za­ne jest, aby beta robi­ła i to, bo mimo wszyst­ko wiecz­na kry­ty­ka, nawet ta uza­sad­nio­na, pod­ci­na nam skrzy­dła. Dobra beta wie, jak wypo­środ­ko­wać opi­nie. No i wła­śnie, wska­zów­ki bety muszą być uza­sad­nio­ne, szcze­re, porząd­ne, mery­to­rycz­ne. I co naj­waż­niej­sze nie ze wszyst­kim musi­cie się zga­dzać. Dobra beta potra­fi wdać się z tobą w dys­ku­sję. Nie może tupać nogą.

Beta nie powin­na być człon­kiem two­jej rodzi­ny. Chy­ba, że jesteś pewien, że wasza rela­cja to prze­trwa, a dru­ga oso­ba nie będzie cie­bie żało­wać. Rodzi­na czę­sto chwa­li twój tekst. Daj im two­je naj­gor­sze opo­wia­da­nie i zobacz jak zare­agu­ją. Gwa­ran­tu­ję, że cię pochwa­lą. A to nie sprzy­ja roz­wo­jo­wi. Jedy­nie go wstrzy­mu­je. Świat jest pełen ludzi lep­szych od cie­bie, aby do nich dołą­czyć albo ich prze­go­nić musisz pogo­dzić się z kry­ty­ką i do niej się odnieść.

Ile potrze­ba mi bet?

Spo­tka­łam się z pisa­rza­mi, któ­rzy bet posia­da­ją na pęczek. Ale też i z taki­mi, któ­rzy korzy­sta­ją z jed­nej, góra dwóch. Nie ma na to kon­kret­nej regu­ły. Zale­ży co tobie pasu­je i z czym będziesz czuł się lepiej. Nie ma dobrej recep­ty. Każ­da beta może doło­żyć coś war­to­ścio­we­go do two­je­go tek­stu, musisz sam wyczuć co dla cie­bie najlepsze.

Jed­nak pamię­taj, że na ilość bet trze­ba uwa­żać. Im wię­cej opi­nii dosta­niesz, tym szyb­ciej możesz zwa­rio­wać. Co jeśli jed­na beta powie ci, że kawa­łek tek­stu jest do kitu, a dru­ga, że ten sam kawa­łek jest świet­ny? A co jeśli jesz­cze inna powie ci, że masz go wyrzucić?

Ile to kosz­tu­je? I jak je znaleźć?

Jeśli zaczniesz udzie­lać się na gru­pach i znaj­dziesz sobie przy­ja­ciół po pió­rze moż­li­we, że twój tekst będą spraw­dzać za dar­mo. Na 90% w zamian będą chcia­ły spraw­dze­nia swo­je­go tek­stu. A wska­zy­wa­nie błę­dów innym auto­rom, szcze­gól­nie jeśli oni zru­ga­li nasz tekst, jest faj­ną zaba­wą. Poza tym przy popra­wia­niu cudze­go tek­stu możesz się spo­ro nauczyć.

W innym przy­pad­ku moż­na zasię­gnąć pora­dy pro­fe­sjo­na­li­stów. Osób, któ­rzy pra­cu­ją z tek­sta­mi od lat. Ich możesz zna­leźć na stro­nach inter­ne­to­wych, wystar­czy pogrze­bać w google. Ale tutaj kwo­ty się­ga­ją od trzy­sta zło­tych do nawet pię­ciu, sze­ściu tysię­cy (w zależ­no­ści od ilo­ści arku­szy, oraz doświad­cze­nia redaktorki).

Sło­wem zakończenia…

Poszu­kaj ich na forach, odpo­wied­nich gru­pach fb, stro­nach inter­ne­to­wych. Napraw­dę nie trze­ba się natru­dzić, żeby ludzie z chę­cią ci pomo­gli. Jed­nak nie przyj­muj pomo­cy każ­de­go, ponie­waż nie­któ­rzy mogą Ci jedy­nie zaszko­dzić. Celuj w ludzi o podob­nym upodo­ba­niu gatunkowym.

Spró­buj, odważ się, pokaż swój tekst światu.

Daw­kuj dobre rady i kon­struk­tyw­ną kry­ty­kę. Pomyśl co jest naj­lep­sze dla CIEBIE.

Do następ­ne­go wpisu!

Zdjęcia pochodzą ze strony: https://pixabay.com/